کنتاکتور

کنتاکتور

کنتاکتور در برق صنعتی مثل یک کلید قدرتمند و باهوش است که می‌تواند با یک فرمان ساده (برق کوچک)، یک جریان بزرگ و خطرناک (مثل تغذیه موتور یا هیتر صنعتی) را وصل یا قطع کند — بدون اینکه اپراتور حتی به نزدیک آن بیاید.

تعریف

کنتاکتور یک کلید الکترومکانیکی است که با نیروی مغناطیسی عمل می‌کند و معمولاً برای قطع و وصل مدارهای قدرت (به ویژه موتورهای سه‌فاز) از راه دور استفاده می‌شود.

اجزای اصلی

1. بوبین (Coil)سیم‌پیچ که با ولتاژ فرمان (معمولاً 24VDC, 48VDC, 110VAC, 220VAC) تحریک می‌شود.
2. هسته آهنی ثابت و متحرکبخش مغناطیسی که نیروی مکانیکی برای حرکت کنتاکت‌ها ایجاد می‌کند.
3. کنتاکت‌های قدرت (Main Contacts)برای عبور جریان‌های زیاد (سه فاز یا تک فاز).
4. کنتاکت‌های کمکی (Auxiliary Contacts)برای فرمان یا فیدبک مدار کنترل (NO و NC).
5. محفظه عایق و فنر برگشتبرای ایمنی، جلوگیری از اتصال بدنه و بازگشت هسته به وضعیت قطع.

عملکرد ساده

• وقتی به بوبین ولتاژ می‌دهیم → میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود → هسته متحرک جذب می‌شود → کنتاکت‌های قدرت بسته و جریان عبور می‌کند.
• قطع ولتاژ → فنر هسته را برمی‌گرداند → کنتاکت‌ها باز می‌شوند.

مزایای کنتاکتور

• کنترل از راه دور بارهای بزرگ
• ایمنی بیشتر (فرمان کوچک → قدرت بزرگ)
• قابلیت استفاده در مدارهای بین‌قفل، ستاره–مثلث، معکوس‌کننده موتور
• طول عمر بالا در عملکرد صنعتی

کاربردها

• راه‌اندازی و توقف موتورهای سه‌فاز
• سیستم‌های روشنایی بزرگ
• هیترها و المنت‌های صنعتی
• اتوماسیون و ماشین‌آلات

نکته تخصصی

کنتاکتورها برای کلیدزنی مکرر طراحی شده‌اند، ولی برای حفاظت در برابر اتصال کوتاه یا اضافه‌بار ساخته نشده‌اند — این وظیفه با فیوز یا کلیدهای حفاظتی است.